Các loại chè ướp hoa ở Việt Nam
Chè cổ thụ ướp Hoa ( bạch ngọc trà)Trà là một đồ uống thông dụng mỗi ngày không thể thiếu trong từng nhà Việt Nam. Chè đi vào mọi con đường của cuộc sống người việt, nối liền với từng con người Việt Nam từ khi mới sinh ra cho đến khi về với đất mẹ. Khi mới được sinh ra mọi đứa bé được cha mẹ tắm cho bằng nước trà xanh, đến khi nhắm mắt xuôi tay lại được nằm trên một lớp trà.
Nước ta tuy không có nguồn gốc văn hóa trà có vẻ ngoài hào nhoáng như trà trung hoa, không câu nệ lễ tiết như chè đạo nhật bản. Nhưng nước ta cũng có những nét riêng về văn hóa trà mà không có quốc gia nào cũng có. Một trong các điểm đặc sắc của văn hóa chè việt đó là chè ướp cùng những loại hoa truyền thống.
Trong khuôn khổ bài viết này tôi chỉ nói đến văn hóa trà ướp hoa cổ truyền dưới cái nhìn của người làm trà đất hà thành, một góc nhìn có khả năng phiến diện mang tính cá nhân, nhưng tôi nghĩ sẽ đem tới cho quý vị yêu chè một chút kiến thức cơ bản tham khảo lúc nhàn hạ bên cốc trà thơm.
- Dùng am tu sa nghi hung để pha chè cho hương vị thơm ngon đậm đà hơn.
Sự xuất hiện của những dòng trà ướp hoa cổ truyền
Hiện tại tới thời điểm này cũng không có một văn bản nào cụ thể nói tới và chính xác về văn hóa uống chè ướp hoa truyền thống. Cũng chưa có tài liệu nào chắc chắn rằng các dòng trà ướp với hoa là do nước ta nghĩ ra.
Một phần cũng do 1000 năm dưới ách thống trị của phương bắc, các tài liệu về nguồn gốc trà bị loại bỏ dưới chính sách đồng hóa giờ cũng không còn. Nhưng với tính cách của người Việt, quá khứ đã chứng tỏ rằng chúng ta không bao giờ bị đồng hóa về mặt văn hóa mà người Việt Nam thường biến những cái hay của văn hóa nơi khác lại thành những điều tốt đẹp, tạo thành cái riêng của dân tộc ta.
ở thời đại phong kiến văn hóa chè của dân ta có hai hướng chính : Người nghèo, người dân lao động thường dùng chè tươi, nụ vối. Người giàu thường sử dụng chè khô của Trung Quốc mang tới hoặc những loại chè cổ trên mạn ngược.
Theo suy nghĩ của cá nhân tôi thì trà Trung Quốc khi đem tới nước ta đã phải trải qua thời gian vận chuyển dài, giá chè khi đến tay người dùng cũng chưa chắc rẻ cho nên bản thân các người có tiền dùng trà tàu thì họ cũng phải sử dụng một cách dè sẻn, chỉ sử dụng cho bản thân hoặc khi có khách quý tới nhà.
Nhưng cũng vì quá trình vận chuyển và lưu trữ rất dài dẫn tới các loại chè bị mất đi mùi hương đặc trưng của chè, có thể do sự nuối tiếc chè quý mà một số người đã tìm phương pháp ướp một số dòng hương của hoa vào trà đem tới một sức sống mới cho những loại chè cũ. Với góc nhìn này các bạn có thể để ý rằng hơi phiến diện, không thanh tao như nhiều người nghĩ về những loại trà ướp hương. Nhưng nếu hiểu về cách làm trà sen cổ truyền của người hà thành thì chúng ta cũng nhận ra một điều trùng hợp, là loại chè dùng làm ướp sen hay là chè mạn hà giang ép thành bánh lớn để lâu năm cho trà mất hết hương mới sử dụng để ướp. Tuy nhiên đây là một điều rất đơn giản là hương tự nhiên của chè không còn thì khi kết hợp với hoa sẽ làm nổi mùi hương tự nhiên của hoa lên khá nhiều. Nhưng cái điều đơn giản này được tìm thấy một cách tình cờ như tôi đã đề cập ở trên. Quý vị có thể xem thêm các loại Trà Long Tỉnh với vị nhẹ nhàng, bùi bùi hạt dẻ.
Dù quá trình xuất hiện ra các dòng trà ướp hương hoa tự nhiên ra sao thì hiện nay các loại trà ướp hương cổ truyền đã chắc chắn không thể thiếu ở nền văn hóa chè của người Việt chúng ta.
Điểm qua các dòng trà ướp hoa truyền thống Việt Nam
Chè ướp hoa Sen
trà sen nói chung hay trà Sen Tây Hồ nói riêng là một dòng chè truyền thống chỉ có tại Việt Nam. Bản thân tôi đã từng cho các bạn của Trung quốc chuyên kinh doanh trà xem ảnh quá trình ướp trà sen tây hồ tươi và khô của chúng tôi. Họ thấy ngạc nhiên và chưa từng thấy sản phẩm chè tương đương ở nước họ.
Cụ thể hơn về trà sen của việt nam thì nguyên liệu chính hiện giờ rất nhiều người sử dụng yêu thích vẫn là chè xanh có thể là chè xanh thái nguyên hoặc trà xanh cổ thụ hay chè shan của các vùng núi phía bắc. Từ lâu hơn thì nguyên liệu dùng ướp chè sen thường là chè shan đóng bánh cất giữ lâu năm cho hết mùi thơm, để lên men tự nhiên trong thời gian dài. Nhưng do loại trà này có nước đỏ, tuy hương sen rất thơm, vị chè rất khác với gu dùng chè xanh có chat nhẹ bình thường nên lâu dần loại chè này đã gần như chế biến do sở thích người tiêu dùng.
Ngoài ra có một loại trà mới nhưng chưa phải là mới là trà ướp trong bông sen còn tươi, sau đó lấy chè ra và uống luôn. Nói là mới nhưng không mới vì đã từ lâu rồi các cụ trong gia đình tôi ở một làng ven đô hà nội đã thích sử dụng trà sen tươi ướp hoa ngay ở đầm. Cụ Lang nhà tôi hay mua những bông sen ướp sẵn với chè mạn với giá 2 hào tương đương với một bát phở ngày bấy giờ của vị khác khác có đầm sen ở xóm. Nhưng lúc đó thói quen uống chè sen tươi chưa được biết tới phổ iến như bây giờ một phần là do cách cất giữ cực khó phải sử dụng ngay khi làm xong. Ngày nay do có những kĩ thuật cất giữ lạnh hiện đại, trà sen tươi được cất giữ trong thời gian rất lâu nên kể cả khi vụ sen đã qua quý khách vẫn có khả năng mua được trà sen tươi ở thị trường. Và điểm ảnh hưởng lớn nhất đến sự thông dụng của chè sen ướp tươi là giá thành khả rẻ chỉ từ 30 đến 50.000 VND, rất thông dụng ai cũng có khả năng mua được không như trà sen khô có thời điểm được bán tới 100$ 100g chè.
Trà ướp hoa Ngâu
Giống hoa nhài, hoa ngâu là một loại hoa được trồng rất phổ biến tại vườn nhà của mọi gia đình việt nam. Là loại cây chịu được nắng cho nên cây ngâu thường được dùng làm cảnh, trồng làm cảnh quan ở công viên,đường đi…
Hoa ngâu lúc chín có màu vàng nhạt, hình dáng bé như trứng cá nở từng chùm cho mùi thơm dịu nhẹ. Ngoài công dụng cho việc ướp chè thì hoa ngâu phơi khô cũng là loại thuốc quý rất tốt cho những bệnh về tim mạch và cao huyết áp.
Trà ướp hoa ngâu gần như chỉ thông dụng tại nước ta và không thấy ở các nước khác. trà ngâu cho hương thơm dịu khi kết hợp với chè mang lại cảm giác thư thái khi sử dụng. chè và Hoa ngâu có tác dụng cực tốt cho việc giảm mỡ máu và cao huyết áp nên khi kết hợp lại thành một dòng chè vừa có tính chất thưởng thức vừa có dược tính tốt cho sức khỏe.
Hiện tại ở thị trường chè ướp hoa ngâu rất khó kiếm do nguồn cung cấp hoa không có và hoa ngâu không được trồng đại trà như nhài và sen.
Chè Ướp Hương Nhài
Trong các loại trà ướp với hoa tự nhiên thì Chè Nhài là một dòng tương đối phổ biến, không chỉ ở nước ta mà còn thông dụng ở các quốc gia có nền văn hóa trà từ lâu khác nhưng biện pháp ướp chè nhài của nước ta cũng có nhiều sự khác biệt. Sự khác biệt này đến từ cách dùng trà và loại trà mà thị trường nước ta đang được tiêu thụ nhiều nhất là trà xanh hay lục trà hoặc là trà sao suốt không lên men. Do vậy nên hầu như các loại trà ướp hương của chúng ta đều được lấy nguyên liệu chính là trà xanh
Do dùng trà xanh ướp hương hoa nên thành phẩm của trà nhài nước ta có hương vị chát nhẹ độc đáo của trà xanh xen lẫn mùi thơm nhẹ nhàng của hoa nhài. Ở những quốc gia khác nguyên liệu ướp trà nhài hay sử dụng chủ yếu là các loại trà đã được lên men theo nhiều tỉ lệ có thể là trà ô long, nguyên liệu trà shan được lên men nhẹ…
Trà ướp hoa Bưởi
Cây bưởi là loại cây tương đối phổ biến và nơi trồng bưởi có tiếng nhất là vùng bưởi Diễn ở ngoại ô thành phố Hà Nội. Ngoài việc trồng lấy quả thì hoa bưởi được dùng làm ướp vào rất nhiều ăn truyền thống ở Hà Thành, ví dụ như mía ướp hoa bưởi, các loại chè có hương của hoa bưởi, bột sắn dây ướp hoa bưởi và chè mạn ướp hoa bưởi.
Hoa bưởi cho một mùi thơm đậm đà quyến rũ, một loại hương thơm đặc trưng của mùa xuân. Ngày nay chè ướp hoa bưởi theo cách cổ truyền ở Hà Nội rất khó tìm vì cực ít đơn vị làm, và vườn bưởi hay giữ hoa để lấy quả nên có rât ít hoa bưởi cung cấp số lượng lớn sử dụng ướp trà.
Hoa bưởi chuẩn nhất sử dụng để ướp chè là hoa bưởi diễn cánh nhỏ nhưng thơm dịu, hoa sử dụng ướp với chè cổ thụ hoặc chè tân cương đều cho mùi thơm rất tốt.
Trà ướp Hoa Ngọc Lan
Cây ngọc lan là giống cây thân gỗ lớn cho hoa khá sai thường được trồng làm cảnh và tạo bóng mát trong sân vườn. Hoa ngọc lan thường nở vào mùa hè và có mùi hương dịu nhẹ. Tuy nhiên cũng có rất ít người ướp chè với hoa ngọc lan thậm chí rất nhiều người còn không biết đến loại trà này và chưa nghĩ rằng hoa ngọc lan có khả năng ướp chè.
Hiện tại trên thị trường gần như không có chỗ nào bán chè ướp với hoa ngọc lan, vì thế nếu quý vị muốn thưởng thức thì phải tự ướp để dùng, cũng khá tiện là hoa ngọc lan cũng không quá khó kiếm ở miền bắc. Hoặc quý khách có thể thử Tra thiet quan am nó cũng có hương vị nhẹ nhàng của hoa lan do quy trình chế biến chứ không phải là tẩm hương hoa lan
Chè ướp Hoa Mộc
Trong loại trà ướp hoa tự nhiên thì trà ướp hoa mộc là dòng trà đắt đỏ chỉ đứng thứ 2 sau trà sen, vì hoa mộc là loại hoa tương đối hiếm. Giá cây giống to rất cao, hoa nhỏ vì thế cần lượng hoa nhiều để ướp chè hơn những dòng hoa khác. Một cây hoa mộc có gốc đơn to bằng bắp đùi người lớn có thể có giá lên đến vài chục triệu đồng. Ngoài ra hoa mộc có hương thơm nhẹ nên dùng để ướp hương vào chè cũng tương đối khó khăn, rất ít có khả năng ướp được.
Loại chè sử dụng để ướp với hoa mộc cũng khá kén chọn vì hoa mộc có mùi thơm nhẹ rất đặc biệt nên nếu trà sử dụng ướp hương có hương thơm nồng mạnh sẽ làm mất đi hương của hoa mộc. Một mẻ chè ướp hoa mộc đạt khi dùng phải có hương thơm nhẹ nhàng quấn trong khoang miệng, mùi thơm gần như mùi hoa quả cứ quấn quýt mãi.
Chè ướp Hoa Sói
trà ướp hoa sói là loại trà khá thông dụng ở nước ta, do yếu tố khí hậu cần thiết để trồng hoa sói là phải có bóng râm và độ ẩm cao, cây hoa sói cũng đòi hỏi được tưới nhiều lần trong ngày và thu hoạch từ sáng sớm khi hoa mới chín. Chính vì vậy trồng hoa sói để ướp chè đòi hỏi mực độ đầu tư và chăm sóc nhiều hơn cả trồng nhài.
Nơi trồng hoa sói và ướp chè hoa sói có lượng thu hoạch nhiều nhất là khu vực bảo lộc lâm đồng, khu vực này có điều kiện khí hậu thoáng đãng và cũng là một vùng trồng chè lớn ở nước ta. Vì vậy nên nghề trồng và ướp hoa sói ở khu vực này rất phổ biến.
Tuy vậy theo nhận định của chúng tôi trà ướp hoa sói của khu vực bảo lộc vẫn chưa đạt mức chất lượng cao, có thể do quy trình làm công nghiệp, trà mộc dùng để ướp chủ yếu hái máy cánh chè khá xấu, giống chè sử dụng để ướp cũng là giống mới cho màu nước đẹp nhưng lại có vị lạt không bằng chè tân cương. Chính vì thế chè ướp hoa sói bảo lộc chưa được nhiều người sử dụng lắm tại miền bắc do gu uống trà có vị chát và đậm hơn của trà tân cương.
Ở miền bắc nước ta tuy có nhiều giống trà ngon nhưng thời tiết không phù hợp lắm với việc canh tác nhiều hoa sói vì thế hiện nay cũng khá khó tìm trà ướp hoa sói ở miền bắc hay Hà Nội nói riêng.
Mọi người có nhu cầu mua ấm tử sa có thể liên lạc với đội ngũ của công ty. tracu.com.vn sẽ tư vấn miễn phí cho qúy khách để đưa ra lựa chọn hợp lý nhất cũng như giúp quý khách biết thêm về ấm tử sa.
